Portal:Religioznawstwo

Artykuł na medal

Rytuał - zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych czynności, wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego. Rytuał jest niekiedy traktowany jako synonim słowa obrzęd, choć w mowie potocznej ma nieco bardziej ekstensywny kontekst. Rytuały często wiążą się z takimi zjawiskami jak sacrum a niekiedy też tabu. Bywają automatyzowane, przekształcając się w nawyk. Błędem jest twierdzić, że są związane tylko i wyłącznie z religiami. Jak dowodzi Jean Maisonneuve, są powszechne w dzisiejszych społeczeństwach rytuały świeckie, takie jak kibicowanie klubowi sportowemu, czy też chodzenie na zakupy, nie tylko w celu kupowania niezbędnego towaru, ale też sprawienia sobie satysfakcji.

We wszystkich opisanych poniżej religiach występuje coś, co można nazwać modlitwą - różne są jej formy, długości i sytuacje odmawiania, jednak zawsze jest to jakiś tekst, który w niezmienionej formie należy wypowiedzieć (choćby w myślach). Niewątpliwie jest to rytuał multireligijny, a także jeden z najważniejszych jeśli chodzi o psychikę: podczas odmawiania tekstów religijnych najczęściej prosi się o coś absolut, lub też zawierza się mu.

Rozmaite teorie rytuału, choć często wzajemnie sprzeczne, rozwijają świadomość socjologiczną. Bezsprzecznie - według wszystkich autorów - rytuały odgrywają ogromną rolę, wzmacniając w różny sposób więzi społeczne i zmniejszając poczucie lęku. Rytuały są ponadczasowe i ponadkulturowe, co świadczy o ich niezbędności w obecnych czasach. Dużo czasu minie, zanim nauka jednoznacznie odpowie na pytanie jaka była i jest rola każdego z nich.

Artykuł miesiąca

Bóg lub bóstwo – pojęcie istoty nadprzyrodzonej leżące u podstaw większości wierzeń religijnych. Zajmuje się nim teologia, a także filozofia i jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję. Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez popularne religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm. Wśród religii monoteistycznych należy wyróżnić monoteizm trynitarny.

Najbardziej powszechnie pod pojęciem bóg (bóstwo) rozumie się określenie istot będących przedmiotem kultu religijnego. Czasem bogami określa się tylko niektóre (najważniejsze) z tych istot, dla innych rezerwując inne określenia (półbogowie, herosi, święci, duchy przodków, anioły itd.).

Istnieniu boga zaprzecza ateizm, podczas gdy agnostycyzm twierdzi, iż hipoteza ta jest niemożliwa zarówno do udowodnienia jak i do obalenia, i jako taka nie przedstawia wartości poznawczej (por. sceptycyzm, gnostycyzm). Malteizm to wiara, iż bóg istnieje, lecz nie jest godny czci, z powodów takich jak między innymi problem zła (por. satanizm).

Określenia "religia nieteistyczna" używa się w stosunku do buddyzmu. Nie jest to zaprzeczenie istnienia boga, lecz uznanie, iż nie posiada on takowej mocy, jaką mu się przypisuje – nie jest on stwórcą, sędzią ani władcą. Mahabrahma, który uznaje się za "Boga Najwyższego", jest ofiarą własnej ułudy i ignorancji, gdyż ponad nim są jeszcze doskonalsze istoty i inne światy.

Ilustracja miesiąca

Świątynia Independence

Postacie

Benedykt z Nursji, łac. Benedictus de Nursia, scs. Prepodobnyj Wieniedikt Nursijskij (ur. ok. 480, zm. 21 marca 547) – święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, zakonnik (mnich), autor zachodniego modelu reguły zakonnej, zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich. W 1964 roku papież Paweł VI ogłosił go głównym patronem Europy. Uważany jest za duchowego ojca wszystkich mnichów Zachodu.

Jako mnich Benedykt był człowiekiem praktycznym, szczerym i prostym. Łączył w sobie wymagania dyscypliny z szacunkiem dla osoby ludzkiej. Nie wiadomo czy miał święcenia kapłańskie. Dostąpił daru przepowiadania przyszłości oraz czynienia cudów. Wielu uzdrawiał modlitwami. Swój zgon święty przepowiedział zawczasu. Siostra Benedykta, święta Scholastyka, także wsławiła się swoim ascetycznym życiem i została zaliczona w poczet świętych.

Święty zmarł w założonej przez siebie wspólnocie. Przed śmiercią przyjął Eucharystię i oddał duszę Bogu na stojąco, podtrzymywany przez uczniów. Pochowano go we wspólnym grobie z jego siostrą Scholastyką w oratorium św. Jana Chrzciciela^[1]. Relikwie świętego po kilku translacjach ostatecznie wywieziono 11 lipca do Fleury we Francji na przełomie VII i VIII wieku^[1].

W 1964 r. w trakcie Soboru Watykańskiego II papież Paweł VI ogłosił świętego Benedykta Patronem Europy, podkreślając w ten sposób rolę jaką zakony oparte na jego regule odegrały w łączeniu tradycji Wschodu i Zachodu oraz cywilizowaniu Europy. Tradycja nadała mu też tytuł patriarchy monastycyzmu Zachodu.

W tradycji zachodniej święty uważany jest za patrona wielu zakonów, architektów, górników, inżynierów, nauczycieli, speleologów, uczniów, wydawców.

Sformułowana idea życia zakonnego utrwaliła się nie tylko w założonej przez św. Benedykta rodzinie zakonnej, ale wywarła silny wpływ na inne instytucje mnisze: celestynów, cystersów, humiliatów, kamedułów, kartuzów, norbertanów, sylwestrynów, trapistów, wallombrozjanów i innych^[1]. Określany jest św. Benedykt mianem wielkiego organizatora życia zakonnego, a zakony oparte na regule przez niego ułożonej wyniosły na ołtarze około 5500 świętych i błogosławionych, zaprowadziły na tron papieski 24 papieży, doprowadziły do otrzymania sakry 5000 biskupów^[1].

Ciekawostki

Czy wiesz, że...

• święto przypadające na okres przesilenia letniego - u Słowian zwane Nocą Kupały lub Palinocką - kultywowane było w obrzędowości etnicznej od Atlantyku po Ural i od Morza Śródziemnego po Skandynawię?
• w okresie średniowiecza wieża Kościoła Mariackiego w Trzebiatowie liczyła ok. 90 metrów wysokości i pełniła rolę latarni morskiej dla rybaków i marynarzy zmierzających do portów w Mrzeżynie i Kołobrzegu?
• Meteory były scenerią dla jednego z filmów o przygodach Jamesa Bonda pt."Tylko dla twoich oczu"?
• Bahaici znani są z propagowania nauki o potrzebie istnienia na świecie jednego uniwersalnego języka pomocniczego dla wszystkich ludzi. Wielu bahaitów przyjmuje, że językiem tym powinno być esperanto?
• Shirdi Sai Baba powziął Mahasamadhi 15 października 1918 roku i umarł na kolanach jednego ze swoich wyznawców, praktycznie bez żadnych własności?
• lwowski zakon Benedyktynek Ormiańskich był jedynym ormiańsko-katolickim żeńskim zakonem mniszym na świecie?
• Chanuka nabrała w Izraelu znaczenia poprzez związek z powstaniem Machabeuszy?
• ksiądz Piotr Ściegienny jest prawdopodobnym autorem fałszywej bulli papieża Grzegorza XVI?

Religie

Religie: bahaizm, buddyzm, chrześcijaństwo, dźinizm, hinduizm, islam, judaizm, konfucjanizm, manicheizm, mazdaizm, mitraizm, mitologia grecka, religia starożytnego Egiptu, religia starożytnego Rzymu, rodzimowierstwo, shinto, sikhizm, szamanizm, taoizm, zaratusztrianizm, nowe ruchy religijne

Religia w siostrzanych projektach

Religia na Wikibooks	Religia na Wikicytatach	Religia na Wikiźródłach	Religia na Wikinews	Religia na Wikicommons
Darmowe podręczniki	Kolekcja cytatów	Teksty źródłowe	Serwis informacyjny	Grafiki

Inne portale tematyczne na polskiej Wikipedii

Czym są portale? • Lista portali • Wikiprojekty

1. ↑ ^{1,0 1,1 1,2 1,3} Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 1: A-C. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, ss. 394-397. ISBN 8370972713.